Inscenizacje i ekranizacje „Zemsty” - strona 2
      Zemsta | inne lektury | kontakt | polityka cookies |
streszczenieopracowaniebohaterowieżycie i twórczość autoratest   

Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Lektury -> Zemsta

Inscenizacje i ekranizacje „Zemsty”

Dramat starożytny czerpał tematykę z Homera i mitologii, dramat szekspirowski (odrodzeniowy, elżbietański - czasy panowania w Anglii królowej Elżbiety I) z legend i kronik.
Należy pamiętać, że Szekspir złamał klasyczną zasadę trzech jedności: miejsca, czasu, akcji, a wprowadził akcję wielowątkową, która mogła toczyć się w różnych miejscach i o różnym czasie, zwiększył też liczbę aktorów (z trzech aż do scen batalistycznych), wprowadził także do przedstawień humor.

Na ekranach telewizyjnych „Zemsta” jako spektakl pojawiła się w 1972 roku. Emitowała ją wówczas TVP. Przedstawienie trwało 101 minut, a jego twórcą był Jan Świderski. Sam reżyser wystąpił wtedy jako główny bohater – Cześnik, Rejentem był Czesław Wołłejko, Klarą – Joanna Jędryka, Podstoliną – Emilia Krakowska, a Papkinem – Wojciech Pokora. Krytyka określiła tę inscenizację jako tradycyjną, najbliższą tekstowi Fredry. Nie ma w niej „interpretatorskiej natarczywości” czy pedanterii, choć jest nie tylko konsekwentna, ale i otwarta, lekka, skłaniająca do refleksji. Ponadto nawiązuje i przypomina o tradycjach sarmackich. Znamienna jest scena całowania przez Cześnika „Pani Barskiej” – szabli pamiętającej szlacheckie „rządy”. Epizod z dyktowaniem listu „Dyndalowi” śmieszy widzów i tym bardziej podkreśla cechy komedii. Sam reżyser i odtwórca roli Cześnika uznał to „wcielenie” za zaszczyt. Powiedział: „Od czasu, kiedy zagrałem w „Zemście" po raz pierwszy Wacława, grałem również Rejenta i Cześnika. Grać Cześnika to dla polskiego aktora nie tylko satysfakcja, ale wielki zaszczyt.” (czasopismo „Ekran” – 24. XII. 1972 r.) [Świderski po raz pierwszy zagrał w Zemście w 1946 roku. Był wtedy Wacławem].

Pierwszej ekranizacji „Zemsty” dokonano w 1955 roku. Reżyserował ją Antoni Bohdziewicz i Bohdana Korzeniewski. Film podobno nie wzbudził zachwytu, ale na ekranach zadebiutowała po raz pierwszy Beata Tyszkiewicz w roli Klary. Do drugiej adaptacji przymierzył się w 2002 roku Andrzej Wajda. Nie wszystkim się podobała, jeśli porównać ją z „klasyczną” - telewizyjną inscenizacją Jana Świderskiego z 1972 roku, wypadła nieefektownie. Reżyser umieścił akcję w zamku w Ogrodzieńcu i przeniósł ją w warunki zimowe.


W rolach obsadził znanych polskich aktorów: Cześnikiem był Janusz Gajos, Rejentem - Andrzej Seweryn, Podstoliną - Katarzyna Figura, Klarą - Agata Buzek, Wacławem - Rafał Królikowski, Dyndalskim - Daniel Olbrychski, a Papkinem - Roman Polański. Według filmowych recenzji najlepszą kreację stworzył Daniel Olbrychski, jego Dyndalski był zbliżony do „klasycznego”, granego przez Aleksandra Dzwonkowskiego w 1972 roku. Agatę Buzek uznano za młodą i niedoświadczoną jeszcze aktorkę. Rafał Królikowski śmieszył jako Wacław, ale wyobrażał raczej mało zdecydowanego młodziana. Za to Cześnik (Janusz Gajos) był zbyt „stonowany” i mało szczery w nienawiści do Rejenta, ten zaś (Andrzej Seweryn), nie oddawał w pełni opanowania i cierpliwości. Papkina skojarzono z Żydem - Wiecznym Tułaczem, umęczonego ciągłym podróżowaniem i wypełnianiem cudzych poleceń.

Żyd – Wieczny Tułacz – legendarna postać Żyda, który rzekomo znieważył ręcznie Chrystusa podążającego z krzyżem na Golgotę. Został za to ukarany wieczną tułaczką po świecie. Kojarzony jest z człowiekiem, który nie może stracić życia, ponieważ „zgubił” śmierć. Podróżuje więc po świecie, błądząc i oglądając troski innych ludzi. Skazany na kontemplację, cierpliwie musi oczekiwać końca świata.

Jeden z krytyków – Maciej Pinkwarz dostrzegł, że twórca „wyciął” wstępne kwestie uzasadniające wybór Cześnika - ożenku z Podstoliną (sprawy majątku: „Co za czynsze! – To kobieta!”) i przez ten „ubytek” nie jest do końca jasne, co powoduje starym szlachcicem – kawalerem. Ślizgający się na śniegu pachołkowie Raptusiewicza śmieszą co prawda, ale na pewno nie biegną żwawo i prędko na wezwanie swego pana. A murarzy jest prawie dwa razy tyle co w oryginalnym tekście: pięciu lub sześciu. Uznano również, że reżyser zbyt mocno podkreślił wady sarmackie: kłótliwość, awanturnictwo i „niskość umysłową prowincjonalnego zameczku szlacheckiego”.

strona:    1    2    3  


Zobacz inne artykuły:

Inne
„Zemsta” Aleksandra Fredry - szczegółowe streszczenie
Cześnik – Maciej Raptusiewicz – charakterystyka szczegółowa
Biografia Aleksandra Fredry
Geneza „Zemsty”
Rejent Milczek – charakterystyka szczegółowa
„Zemsta” – sterszczenie w pigułce
Czas i miejsce akcji w „Zemście”
Józef Papkin – charakterystyka postaci
„Zemsta” jako dramat - cechy komedii
Znaczenie tytułu i motta „Zemsty”
Główne wątki w „Zemście”
Charakterystyka pozostałych bohaterów
Komizm „Zemsty”
Symbolika muru i jego rola w „Zemście”
Język „Zemsty”
Plan wydarzeń „Zemsty”
Twórczość Aleksandra Fredry
Kalendarium twórczości Fredry
Inscenizacje i ekranizacje „Zemsty”
Słynne mury w historii i kulturze
Cytaty z Aleksandra Fredry
Najważniejsze cytaty z „Zemsty”
Fredro - kalendarium życia
Bibliografia





Tagi:
• Zemsta jako przykład komedii
Partner serwisu: