Zemsta | inne lektury | kontakt | reklama | studia
streszczenieopracowaniebohaterowieżycie i twórczość autoratest   
Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Lektury -> Zemsta

Komizm „Zemsty”

© - artykuł chroniony prawem autorskim autor: Ewa Petniak

W Zemście uwydatnia się humor widoczny na trzech płaszczyznach: postaci, sytuacji i języka, określa się go mianem komizmu.

Komizm – z gr. kategoria estetyczna opisująca właściwości zjawisk zdolnych wywołać śmiech oraz okoliczności, w jakich dochodzi do powstania tej reakcji, czyli takie przedstawienie zjawisk, postaci i sytuacji, że u odbiorcy - uczestnika wzbudzają pozytywne uczucia, np. śmiech.


Komizm postaci w Zemście polega na skontrastowaniu – przeciwstawieniu sobie bohaterów np. cichemu, potulnemu Wacławowi Milczkowi, którego już w znaczący sposób charakteryzuje nazwisko przeciwstawiony w zakresie osobowości i temperamentu jest Cześnik Raptusiewicz (jego nazwisko zawiera słowo raptus – oznaczające człowieka gwałtownego, zapalczywego, prędkiego). Przyrównani do żywiołów przypominają ogień i wodę. Jeden jest powolny, cierpliwy, fałszywy w pobożności i pokorze: „Cierpliwości wiele trzeba; / Niech się dzieje wola Nieba.”, ale opanowany, i gotów spokojnie czekać na bieg wydarzeń, które oczywiście muszą układać się po jego myśli. Natomiast Cześnik to „narwaniec”, co mu do głowy wpadnie, od razu czyni, nie bacząc na konsekwencje:

„Cześnik – wulkan, aż niemiło.
Żebym krótko go nie trzymał,
Nie wiem, co by z światem było.”
„Diabeł pali w tym Cześniku”
- (tak mówi o nim Papkin), ale jednocześnie człowiek pełen honoru i szlacheckiej gościnności.

W terminologii Cześnika pojawiają się czasem słówka, które świadczą o jego wybuchowości, ale przez to czynią go sympatycznym i zabawnym: „Mocium panie” cymbał pisze!”

Najbardziej komiczną postacią jest Papkin. W tym przypadku rozdźwięk występuje na poziomie tej samej osoby: kontrast widać pomiędzy słowami a czynami bohatera. Przedstawia się jako waleczny mąż, a w istocie jest bojaźliwym i zachłannym służącym, który potrafi „czarować” niektóre kobiety, ale zwykle upatruje w tym korzyści finansowych.

„Za procentem moim własnym
Trzeba jeździć jak w konkury
A w kieszeni, panie bracie,
Albo pustki, albo dziury.”
– jedno z kłamstw Papkina przedstawiających go jako rzekomego „bogacza”, który musi starać się o odzyskanie należności.


Komizm sytuacji wynika również z konfrontacji charakterologicznej postaci Cześnika i Rejenta oraz z „osadzenia” tej pary w starym zamku, co stworzyło kontrast – dysharmonię pomiędzy poetyckością miejsca a prozą życia skłóconych ludzi, którzy wiodą spór o tak banalną rzecz, jak dziura w murze granicznym. Parodystyczna w wymowie – przedrzeźnia schemat romantycznych historii – jest scena „wymuszonego ślubu” zakochanych w sobie Wacława i Klary.

Przykładów zabawnych sytuacji jest sporo, ale odbiorcy chyba najbardziej w pamięć zapada ta z dyktowaniem listu – Cześnik rozkazuje Dyndalskiemu pisać list, który należy do części planu „zemsty” i ma „zwabić” Wacława w progi Raptusiewiczowego domu. Niestety Dyndalski słabo włada piórem, nie koncentruje się na tekście i bezmyślnie zapisuje wszystkie słowa, w dodatku „okrasza” papier kleksami:

„Bardzo proszę” ... mocium panie ...
Mocium panie... „me wezwanie”
Mocium panie... „wziąć w sposobie” (...)
Niech cię czarci chwycą
Z taką pustą mózgownicą!
„Mocium panie” cymbał pisze!”


Bawi także scena niekulturalnego zachowania Papkina w domu Milczka oraz „grzecznego” pożegnania gościa – zrzucenie ze schodów. Rozśmiesza śpiewanie przez zalotnika Klary (Papkina) piosenki dla ukochanej: „Córuś moja, dziecię moje, co u ciebie szepce?”
Rozwesela czytelnika „widok” zwaśnionych sąsiadów w oknach, obserwujących zmagania na murze, przy czym każdy „dopinguje” swoich ludzi, a gdy sytuacja „zaognia” się, impulsywny Cześnik nie wytrzymuje i każe sobie podać „gwintówkę”, bo chce strzelać do „makówki” Rejenta. Spisujący później zeznania Milczek, dziwi się, że murarze nie chcą potwierdzić, iż sąsiad planował go postrzelić:

strona:    1    2  




Baza studiów
Kim chcesz zostać?

Szybki test:

Komizm postaci w „Zemście” polega na:
a) ukazaniu bohaterów z różnych warstw społecznych
b) skontrastowaniu bohaterów
c) nadaniu bohaterom dziwacznych imion
d) upodobnieniu postaci do rzeczywistych typów charakterologicznych
Rozwiązanie

Raptus to człowiek:
a) milkliwy
b) gwałtowny
c) szczęśliwy
d) zaskoczony
Rozwiązanie

Zobacz inne artykuły:

Inne
„Zemsta” Aleksandra Fredry - szczegółowe streszczenie
Biografia Aleksandra Fredry
Cześnik – Maciej Raptusiewicz – charakterystyka szczegółowa
Geneza „Zemsty”
Rejent Milczek – charakterystyka szczegółowa
Czas i miejsce akcji w „Zemście”
„Zemsta” – sterszczenie w pigułce
„Zemsta” jako dramat - cechy komedii
Józef Papkin – charakterystyka postaci
Główne wątki w „Zemście”
Znaczenie tytułu i motta „Zemsty”
Komizm „Zemsty”
Charakterystyka pozostałych bohaterów
Symbolika muru i jego rola w „Zemście”
Język „Zemsty”
Plan wydarzeń „Zemsty”
Inscenizacje i ekranizacje „Zemsty”
Kalendarium twórczości Fredry
Twórczość Aleksandra Fredry
Słynne mury w historii i kulturze
Cytaty z Aleksandra Fredry
Najważniejsze cytaty z „Zemsty”
Bibliografia
Fredro - kalendarium życia





Tagi:
• Zemsta jako przykład komedii